سونىڭ بارىسىندا ەلوردادان ءجۇز شاقىرىمداي جەردە ورنالاسقان «اقكول» جبك جۇمىسىمەن, كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الدىق. مۇندا 90 ادام جۇمىس ىستەسە, قازىرگى كەزدە ولاردىڭ باسپانا جانە وزگە دە الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى تولىعىمەن شەشىمىن تاپقان. رعبو ۇجىمى قۇرعان قازاقستانداعى تۇڭعىش راديومۇراجايدى تانىستىرۋ راسىمىنە قاتىسقانىمىزدى دا ايتا كەتۋ كەرەك. مۇندا راريتەتتىك راديوتەحنيكالار قويىلىپتى. جانە بايلانىس مونيتورينگىن باسقارۋ ورتالىعىنىڭ (مبو) مىندەتتەرى مەن فۋنكتسيالارىن دا سۇراستىرىپ بىلدىك. سونىڭ ىشىندە 9 مەترلىك پيلون-بايلانىس مونيتورينگى جۇيەسىنىڭ تەحنيكالىق جاراقتاندىرىلۋى ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋعىزدى. بۇدان باسقا, سپۋتنيكتەردىڭ ۇشۋىن باسقارۋ ورتالىعى دا (ۇبو) تامساندىرماي قويمادى. تۋر بارىسىندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىن قىزىقتىرعان ساۋالدارعا «رعبو» اق پرەزيدەنتى ۆيكتور لەفتەر, كومپانيانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى باۋىرجان قۇداباەۆ, بايقوڭىر عارىش ايلاعىندا قىزمەت ەتكەن كاسىپورىننىڭ ماماندارى جان-جاقتى جاۋاپ بەردى.
جالپى, «اقكول» عارىشتىق بايلانىس ورتالىعى (عبو) 2005 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن بولاتىن. سودان بەرى اتالعان ورتالىق «KazSat» سەريالى تەلەكوممۋنيكاتسيالىق سپۋتنيكتەردىڭ بەرىلگەن تەحنيكالىق جانە بالليستيكالىق سيپاتتامالارىن باسقارۋ, باقىلاۋ جانە قولداۋ مىندەتتەرىن مۇلتىكسىز اتقارىپ كەلەدى. «اقكول» عبو حالىقارالىق ەلەكتر بايلانىسى وداعىنىڭ (ITU) سپۋتنيكتىك راديوباقىلاۋ ستانسالارىنىڭ بىرىڭعاي تىزىلىمىنە ەنگىزىلگەندىگىن دە اتاي كەتكەن ورىندى. ونىڭ ۇستىنە «اقكول» جبك-ءنى تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋ بويىنشا 2008-2009 جىلدارى «KazSat-2» عا باعدارلاماسى جانە 2012-2013 جىلدار كەزەڭىندە «KazSat-3» عا جوباسى شەڭبەرىندە ءىس-شارالار جۇرگىزىلدى.
باسقارۋ ورتالىعى جۇمىسىن ايتقاندا ەڭ ءبىرىنشى قاپەرگە «KazSat-2» جانە «KazSat-3» بايلانىس جانە حابار تاراتۋ سپۋتنيكتەرى ورالادى. ويتكەنى مۇنداعى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جەردىڭ وسى جاساندى سەرىكتەرىمەن تىكەلەي بايلانىستى. مىسالى, «KazSat-2» سپۋتنيگى «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان 2011 جىلعى 16 شىلدەدە ۇشىرىلسا, قازىر ول 86,5ºش.ب. وربيتالىق پوزيتسياسىندا ماقساتتىق باعىتى بويىنشا پايدالانىلۋدا. سپۋتنيكتىڭ پايدالى جۇكتەمەسىن Thales Alenia Space كومپانياسىنىڭ يتاليالىق بولىمشەسى جاساسا, ونىڭ ترانسپوندەرلىك سىيىمدىلىعى 864 مگتس (جيىلىكتەردىڭ Ku-دياپازونىندا) قۇرايدى. ورايى كەلگەندە «KazSat-2» ەلىمىزدەن وزگە ورتالىق ازيا اۋماعىن (قىرعىزستان, وزبەكستان, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان) جانە رەسەيدىڭ ورتالىق بولىگىن قامتيتىندىعىن دا قاپەرگە سالا كەتكەن ءجون. وسىلايشا «KazSat-2» عارىش اپپاراتى بازاسىندا ۇلتتىق بايلانىس جانە حابار تاراتۋ وپەراتورلارىنا قىزمەت كورسەتىلىپ, شەتەلدىك سپۋتنيكتەر قىزمەتى يمپورتىن ازايتۋعا قول جەتكىزىلىپ وتىر.
ال 2014 جىلعى 28 ساۋىردە «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان ۇشىرىلعان «KazSat-3» بايلانىس جانە حابار تاراتۋ سپۋتنيگى ۇلتتىق عارىشتىق جۇيەنى بارىنشا دامىتۋعا باعىتتالعان-دى. تارقاتىپ ايتقاندا, قازاقستاندىق سپۋتنيكتىك بايلانىس جانە حابار تاراتۋ وپەراتورلارىنىڭ سپۋتنيكتىك سىيىمدىلىققا دەگەن قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا ارنالعان. شەتەلدىك سپۋتنيكتىك يمپورت قىزمەتىن شەكتەۋ ارقىلى مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە كىرىستى ارتتىرۋ. قازىرگى تاڭدا عارىش اپپاراتىنىڭ جەردەن الىستىعى 39000 كم قۇراسا, وربيتاداعى قوزعالىس جىلدامدىعى 3 كم/س, ال ۇستاۋ بوكسى 0,05º قۇرايدى ەكەن.
قورىتا ايتقاندا, اقكول قالاسىندا ورنالاسقان KazSat بايلانىس جانە حابار تاراتۋ عارىش اپپاراتتارىن باسقارۋ جەرۇستى كەشەنى بىرتىندەپ دامىتىلۋدا. مۇندا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردىڭ جارتىسىنان استامى ينجەنەرلەر بولسا, ولاردىڭ قاتارىندا «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ 4 تۇلەگى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. تۋردىڭ ماقساتى وسى ىسكە دارىندى جاس ينجەنەرلەردى تارتىپ, ەلىمىزدىڭ عارىشتىق باعدارلاماسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋ.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى
